„Morphing America” za nami. Ameryka w ciągłej zmianie

20 wrz 2026 |

TS/NiUS Radio

Ameryka nie jest dziś jednym, stałym obrazem. Zmieniają ją kultura, nowe media, popkultura i sposób, w jaki odbiorcy na całym świecie poznają jej historię i współczesność. Tym przemianom przyglądali się uczestnicy międzynarodowej konferencji „Morphing America” na Uniwersytecie Szczecińskim.

Już sama nazwa konferencji dobrze oddaje jej główny temat. „Morphing” oznacza przemianę, płynne przechodzenie z jednej formy w drugą. Organizatorzy zaprosili uczestników do spojrzenia na Amerykę nie jak na zamknięty i raz zdefiniowany obraz, ale jak na przestrzeń, która nieustannie się zmienia. W programie znalazły się rozmowy o historii, kulturze, literaturze, filmie, tożsamości, nowych mediach, popkulturze i technologii.

Spotkanie rozpoczęło się 15 września od warsztatów dla młodych badaczy. Była to część skierowana do osób znajdujących się na początku drogi naukowej – magistrantów i doktorantów. Oprócz prezentacji własnych badań mogli oni rozmawiać z bardziej doświadczonymi naukowcami o pracy ze źródłami, archiwach, grantach i prowadzeniu badań interdyscyplinarnych.

Od 16 do 18 września odbywały się już główne obrady konferencji. Tematyka była szeroka, ale poszczególne wystąpienia łączyło pytanie o to, co właściwie dzieje się z naszym obrazem Ameryki, kiedy zmieniają się media, kultura i społeczeństwo.

„Nie ma jednej prawdziwej Ameryki.” — dr hab. Beata Zawadka, prof. US

To zdanie dobrze podsumowuje kierunek całego wydarzenia. Ameryka, o której mówiono w Szczecinie, nie była jedną historią ani jednym doświadczeniem. Pojawiała się w różnych odsłonach – jako przestrzeń kultury, miejsce tworzenia tożsamości, bohaterka filmów i seriali, ale także jako obraz obecny w grach komputerowych i mediach społecznościowych.

Od amerykańskiego snu do kultury przepływu

Jednym z ważnych tematów była cyfrowa transformacja kultury. Dziś odbiorca w Polsce może niemal natychmiast sięgnąć po film, serial czy inne treści powstające po drugiej stronie Atlantyku. Granica między kulturą „amerykańską” i „lokalną” staje się przez to coraz mniej wyraźna:

„Nie muszę czekać pół roku, żeby film fizycznie przyjechał z USA do Polski.” — prof. William Brown

Ta dostępność nie oznacza jednak, że poznajemy coraz więcej różnorodnych treści. Algorytmy platform cyfrowych uczą się naszych przyzwyczajeń i proponują nam kolejne materiały na podstawie wcześniejszych wyborów:

„Dlatego będziemy oglądać te same treści wielokrotnie, ale tym samym wpłynie to na ograniczenie nowych.” — prof. William Brown

Właśnie w tym miejscu temat cyfryzacji łączył się z szerszym pytaniem o współczesną kulturę. Z jednej strony mamy niemal nieograniczony dostęp do treści. Z drugiej – coraz większą rolę odgrywają mechanizmy, które decydują o tym, co ostatecznie zobaczymy.
Jak zauważała wcześniej prof. Beata Zawadka, zmienia się nie tylko sposób korzystania z mediów, ale samo środowisko, w którym funkcjonujemy:

„Nie mamy już dzisiaj medium. Mamy środowiska medialne.” — dr hab. Beata Zawadka, prof. US

To jedna z tych zmian, które trudno zauważyć na co dzień, bo stały się częścią codziennego życia. Telefon, platforma streamingowa czy media społecznościowe nie są już tylko narzędziami do odbierania kultury. Coraz częściej stają się miejscem, w którym ta kultura jest tworzona, filtrowana i dalej rozpowszechniana.

Ameryka oglądana przez popkulturę

Jednym z ciekawszych przykładów była seria gier „Call of Duty”. Mgr Paweł Baran, doktorant Szkoły Doktorskiej US podkreśla, jak gry przedstawiają amerykańskie wojsko i doświadczenie konfliktu. Celnie zwracał uwagę na napięcie między rozrywką a rzeczywistością wojny:

„Czyści trochę ten wizerunek z tego brudu krwi.” — mgr Paweł Baran

To właśnie popkultura często staje się pierwszym miejscem, z którego czerpiemy wyobrażenia o innych krajach. Film, serial czy gra mogą kształtować sposób, w jaki odbiorca patrzy na historię, społeczeństwo czy amerykańską tożsamość – nawet jeśli ich podstawowym celem jest przede wszystkim opowiedzenie historii albo dostarczenie rozrywki, ale to tylko urywek, znikomy procent prawdziwego obrazu danego kraju.

„Kos”

Jednym z wydarzeń towarzyszących konferencji był pokaz filmu „Kos” w kinie Pionier 1907. Po projekcji odbyła się dyskusja z udziałem osób związanych z filmem. Rozmowa szybko wyszła poza samą historię Tadeusza Kościuszki.
Pojawiły się pytania o to, jak tworzy się współczesny film historyczny, jak wygląda praca reżysera i scenarzysty, a także z jakimi problemami musi zmierzyć się ekipa jeszcze zanim gotowy film trafi do widzów.
Okazało się, że na produkcję wpływają również wydarzenia, których twórcy nie są w stanie przewidzieć:

„Pracowaliśmy nad tym filmem od kilku lat, a kiedy rozpoczęliśmy zdjęcia, zaczęła się wojna w Ukrainie.” — Aneta Hickinbotham

Wojna wpłynęła między innymi na kwestie związane z lokacjami i organizacją produkcji. Planowane miejsca zdjęciowe trzeba było zmieniać, a część scen realizować w innych lokalizacjach. To pokazuje, jak daleka może być droga od pomysłu na film do jego ostatecznej wersji.
Sama rozmowa po projekcji była też ciekawym uzupełnieniem konferencyjnych dyskusji. W salach Uniwersytetu Szczecińskiego uczestnicy analizowali kulturę z perspektywy naukowej, a w Pionierze można było usłyszeć o tym, jak te idee i historie wyglądają już na etapie pracy nad konkretnym filmem.

Nie jedna Ameryka, ale wiele perspektyw

Ważnym elementem konferencji była również perspektywa europejska i polska. Prof. Marek Paryż z Uniwersytetu Warszawskiego, prezes Polskiego Towarzystwa Studiów Amerykanistycznych, podkreślał, że zainteresowanie Ameryką nie słabnie właśnie dlatego, że jest ona krajem o ogromnym wpływie na światową kulturę i politykę:

„O Ameryce zawsze warto rozmawiać, ponieważ jest to światowe mocarstwo, kraj o może nie za długiej, ale na pewno bogatej i złożonej historii i kulturze.” — prof. Marek Paryż

„Morphing America” pokazało jednak, że samo zainteresowanie Ameryką nie wystarcza. Potrzebne jest również zadawanie pytań o to, czy obraz, który znamy, nadal odpowiada rzeczywistości. Zmienia się sposób opowiadania historii, zmieniają się media, zmieniają się odbiorcy. Razem z nimi zmienia się też sama kultura.

Konferencja zakończyła się 18 września, ale część rozmów będzie można usłyszeć jeszcze na antenie NiUS Radia. W ramach specjalnych odcinków podcastu POPstejszyn, prowadzonego przez dr Barbarę Braid i prof. Beatę Zawadzką, pojawią się rozmowy z Williamem Brownem, dr Anną Gutowską oraz Anetą Hickinbotham. Ich tematy to między innymi współczesne kino kostiumowe, przemiany w polskim kinie i to, jak naprawdę wygląda produkcja filmu.

„Morphing America” nie dało jednej odpowiedzi na pytanie, czym jest dzisiaj Ameryka. I być może właśnie o to chodziło. Zamiast jednego obrazu uczestnicy konferencji pokazali ich wiele – zmieniających się wraz z kulturą, technologią i sposobem, w jaki patrzymy na świat.