Menu
radio-player2
2023_Facebook_icon
YouTube_full-color_icon_(2017)
iconmonstr-instagram-11

Gdy patrzysz w niebo, ono patrzy na ciebie. Zbadać niezbadane - cz. II

|
Miłosz Beśka
20250609_101157

Niezmierzona przestrzeń, niezbadany bezkres, zachwycający i jednocześnie przerażający. Kosmos od lat pozostaje sferą dociekań, wierzeń i bajań. XX i XXI wiek przyniosły więcej odpowiedzi na pytania naukowców, ale z każdą odpowiedzią pojawia się coraz więcej wątpliwości i zagadek. Do naukowych światów dołączają także uczelnie, a w tym Uniwersytet Szczeciński, który z sukcesami realizuje zadania badawcze i pomaga w eksplorowaniu przestrzeni kosmicznej. Jak dokładnie to wygląda? Oddajmy głos ekspertom.

Zapytaliśmy naukowców z Instytutu Fizyki Uniwersytetu Szczecińskiego o kwestie badań kosmosu. Prof. Ewa Szuszkiewicz przedstawiła działania, które wraz z prof. Franco Ferrarim przeprowadzali w ramach różnych przedsięwzięć.

Prof. Ewa Szuszkiewicz: Planetoidy to niewielkie obiekty w naszym Układzie Słonecznym, które niosą ze sobą ważną informację nie tylko o tym jak powstał nasz układ, ale także jak powstały inne układy planetarne – a znamy ich już 4827 (informacja z dnia dzisiejszego). Dlatego planetoidy są w centrum moich zainteresowań badawczych obejmujących modelowanie wczesnych etapów formowania się układów planetarnych. Planetoidy formują się w dyskach protoplanetarnych. W symulacjach numerycznych prowadzonych przeze mnie we współpracy międzynarodowej staram się zrozumieć, jak one powstają. W dalszej ewolucji planetoidy są zalążkami planet, takich jak nasza Ziemia. Obserwacje planetoid w naszym układzie dostarczają więc informacji o tym z jakiej materii tworzyły się planety Układu Słonecznego.

Międzynarodowa współpraca, o której tutaj mowa to między innymi konsorcjum misji kosmicznej PLATO, którego jestem członkiem (start misji zaplanowany jest na pierwsze miesiące 2027) oraz akcja COST CA 22133 – The birth of solar systems (PLANETS) – interdyscyplinarna sieć badawcza zrzeszająca europejskich naukowców, której celem jest zbadanie początków układów planetarnych poprzez połączenie obserwacji astronomicznych, symulacji komputerowych oraz eksperymentów laboratoryjnych. Jestem w Komitecie Zarządzającym tej akcji.
Jednym ze sposobów poznania budowy i składu chemicznego planetoid jest pobranie próbki materiału planetoidy za pomocą sondy kosmicznej. Takie misje są już realizowane i przygotowywane są nowe. Warto więc tutaj wspomnieć o moim udziale jako zaproszony wykładowca na Summer School Alpbach 2025 „Małe ciała w Układzie Słonecznym”. Studenci wzięli udział w pogłębionym programie edukacyjnym, uczęszczając na inspirujące wykłady dotyczące istotnych aspektów inżynierii i nauki o kosmosie, a także intensywnie pracując w czterech grupach nad określeniem i zaprojektowaniem misji kosmicznej dotyczącej badań planetoid.
Na koniec nie sposób nie wspomnieć o naszym kosmicznym projekcie „Zanim polecimy na Marsa”, którego częścią jest Yeast TardigradeGene realizowany przez konsorcjum trzech uczelni: Uniwersytetu Szczecińskiego (w roli koordynatora), Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. W prace nad projektem w naszej uczelni realizuję wraz z prof. Franco Ferrari.
Podróże w przestrzeni kosmicznej to już rzeczywistość a nie marzenie (paraboliczne loty turystyczne, planowane załogowe misje na Księżyc i Marsa). Turyści i astronauci podczas takich podróży przebywać będą w warunkach odmiennych od tych jakie panują na Ziemi. Będą musieli się zmierzyć na przykład z mikrograwitacją, hipergrawitacją, zmniejszonym polem magnetycznym czy wysokimi dawkami promieniowania jonizującego. Musimy więc poznać zagrożenia związane z pobytem człowieka w przestrzeni kosmicznej i umieć się przed nimi zabezpieczyć. Ponadto, powstanie stałych baz na Marsie będzie wymagało wytworzenia ekosystemu nadającego się do życia. Konieczne jest więc zrozumienie czy inne organizmy przetrwają i będą się rozmnażać w pozaziemskim środowisku.
Kierując się tymi argumentami, przygotowaliśmy serię eksperymentów, których celem jest ocena krótko – i długoterminowych zagrożeń związanych z podróżami kosmicznymi oraz badaniami przestrzeni kosmicznej. Jednym z nich jest właśnie realizowany obecnie Yeast TardigradeGene.